විශාඛා විද්‍යාලයීය
අද කොළඹ විශාඛා විද්‍යාලය කියන්නේ ලංකාවේ දහස් ගණනක් දියණිවරුන්ට අධ්‍යාපනය ලබාදෙන ප්‍රධානතම බාලිකා පාසලක්. නමුත් මේ දැවැන්ත පාසල පිටුපස තමන්ගේ මුළු මහත් ධනයම ජාතියේ අනාගතය වෙනුවෙන් කැප කළ උතුම් කාන්තාවකගේ කතාවක් සැඟවී තිබෙනවා. ඒ තමයි සෙලෙස්තිනා ඩයස් මැතිණිය.
වර්ෂ 1910 දශකය වන විට ලංකාව පැවතුණේ බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේයි. ඒ කාලයේ ලංකාවේ බෞද්ධ පිරිමි දරුවන්ට ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් ඉගෙන ගැනීමට ආනන්ද, නාලන්ද වැනි පාසල් බිහිවී තිබුණත්, බෞද්ධ දැරියන්ට බෞද්ධ පරිසරයක් තුළ ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනයක් ලබා ගැනීමට සුදුසු පාසලක් තිබුණේ නැහැ. මේ විශාල අඩුව දුටු සෙලෙස්තිනා ඩයස් මැතිණිය ඒ වෙනුවෙන් තමන්ගේ පෞද්ගලික ධනය වැය කිරීමට තීරණය කළා.
ඇය 1917 ජනවාරි 16 වැනිදා කොළඹ තුරට් පාරේ (අද ධර්මපාල මාවත) කුලියට ගත් ගොඩනැඟිල්ලක සිසුවියන් 20 දෙනෙකුගෙන් යුතුව “බෞද්ධ බාලිකා විද්‍යාලය” නමින් මේ පාසල ආරම්භ කළා. නමුත් සිසුවියන් ප්‍රමාණය වැඩි වන විට ඊට වඩා විශාල ඉඩකඩක් අවශ්‍ය වුණා. එහිදී ඇය කිසිදු රජයේ ආධාරයක් බලාපොරොත්තු නොවී, තමන්ගේම පෞද්ගලික මුදලින් කොළඹ බම්බලපිටිය වජිර පාරෙන් අක්කර තුනක පමණ විශාල ඉඩමක් මිලදී ගෙන පාසල එතැනට ගෙන ආවා. 1927 දී එය “විශාඛා විද්‍යාලය” ලෙස නම් කෙරුණා.
ඇයගේ පරිත්‍යාගය එතැනින් නතර වුණේ නැහැ. මේ පාසලේ නඩත්තුව සහ අනාගත දියුණුව වෙනුවෙන් ඇය කළ කැපවීම ඊටත් වඩා විශාලයි. ඇයට අයත්ව තිබූ විශාලතම සහ වැඩිම ආදායමක් ගෙන දුන් රබර් වත්තක් වූ කළුතර පිහිටි “ගුඩ් හෝප්” (Good Hope) වත්ත ඇය සම්පූර්ණයෙන්ම පාසල වෙනුවෙන් ලියා දුන්නා. ඒ සඳහා විශේෂ භාරකාර මණ්ඩලයක් පත් කර, එම රබර් වත්තෙන් ලැබෙන සම්පූර්ණ ආදායම පාසලේ නඩත්තුවට සහ ගුරුවරුන්ගේ වැටුප් ගෙවීම සඳහා පමණක් යෙදවීමට ඇය කටයුතු කළා.
තමන්ගේ දරුවන්ට පෞද්ගලිකව භුක්ති විඳින්නට තිබූ ඒ අතිවිශාල ධනය සහ ඉඩකඩම්, ජාතියේ අනාගත දියණිවරුන්ගේ අධ්‍යාපනය වෙනුවෙන් ඇය එලෙස පරිත්‍යාග කළා. එදා ඇය සිටුවූ ඒ කුඩා පැළය අද වන විට මහා වෘක්ෂයක් බවට පත්වී ලංකාවට වැඩදායී කාන්තාවන් දහස් ගණනක් බිහිකර තිබෙනවා.
අද අප දකින දැවැන්ත පාසල් පිටුපස තමන්ගේ නමවත් ප්‍රසිද්ධ නොකර, තමන් සතු එකම දේපළ පවා පරිත්‍යාග කළ මෙවැනි උතුම් මිනිසුන් සහ ගැහැනුන් අපේ රටේ සිටියා. සෙලෙස්තිනා ඩයස් මැතිණියගේ කතාව අදටත් අපට කියාදෙන්නේ සැබෑ පරිත්‍යාගය යනු අනාගත පරපුර වෙනුවෙන් වටිනා යමක් ඉතිරි කර යාම බවයි.
ලංකාවේ අධ්‍යාපන ඉතිහාසයට මෙවන් අමතක නොවන දායකත්වයක් ලබාදුන් මේ විශිෂ්ට මාතාවගේ නම අනාගත පරපුරත් අනිවාර්යයෙන්ම දැනගත යුතුයි.
4 Viewers
